OPOZYCJA GLIWICKA 1945-1990 JERZY BUZEK
Buzek

JERZY BUZEK

Urodził się 3 lipca 1940 r. w Śmiłowicach na Zaolziu, w rodzinie Pawła i Bronisławy z d. Szczuki. Absolwent Wydziału Mechaniczno-Energetycznego Politechniki Śląskiej (1963). W 1969 r. – doktorat, w 1979 r. – habilitacja, od 1997 r. – prof. zwyczajny Politechniki Śląskiej. Od 1963 r. zatrudniony w Instytucie Inżynierii Chemicznej Państwowej Akademii Nauk w Gliwicach, od 1996 r. dyr. naukowy, od 1997 r. na urlopie bezpłatnym. W latach 1971–1972 staż naukowy w Cambridge University w Wielkiej Brytanii; 1975–1985 wykładowca na Politechnice Śląskiej; od 1995 r. na Politechnice Opolskiej. W okresie 1984–1997 członek, sekretarz naukowy Komitetu Inżynierii Chemicznej i Procesowej PAN; w 1992 r. kierownik zespołu ekspertów PAN z zakresu ochrony powietrza; w 1993 r. organizator Konsorcjum Ochrony Powietrza na Śląsku. W latach 1994–1997 przedstawiciel Polski w Międzynarodowej Agencji Energii – Program Ograniczania Emisji Gazów Cieplarnianych. W 1996 r. współzałożyciel międzynarodowej sieci instytucji naukowych INCREASE. Od września 1980 r. w Solidarności, organizator Komitetu Założycielskiego w Instytucie Inżynierii Chemicznej PAN, następnie przewodniczący Komisji Zakładowej w Instytucie Inżynierii Chemicznej PAN; w 1980 r. współorganizator Górnośląskiej i Ogólnopolskiej Komisji Porozumiewawczej Nauki NSZZ „Solidarność” i analogicznych komisji w PAN. W lipcu i grudniu 1981 r. delegat na I i II Walne Zebranie Delegatów (Województwa Katowickiego) Regionu Śląsko-Dąbrowskiego, delegat na I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” w Gdańsku. Przewodniczący II tury zjazdu. W latach 1981–1985 rozpracowywany przez grupę operacyjną wydziału III komendy wojewódzkiej MO w Gliwicach i Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w Katowicach, od 1985 r. przez pion V-1 Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w Gliwicach w ramach Kwestionariusza Ewidencyjnego krypt. „Negocjator”. Po 13 grudnia 1981 r. przez kilka tygodni w ukryciu, w styczniu 1982 r. – organizator i redaktor podziemnego „Regionalnego Informatora Solidarności Śląsko-Dąbrowskiej”; uczestnik międzyregionalnej grupy programowej (z Jerzym Zdradą, Romanem Laskowskim i Jerzym Łoikiem), która przygotowała pierwszy krajowy program podziemnej Solidarności: „Społeczeństwo Podziemne”. Organizator i przewodniczący podziemnej Regionalnej Komisji Konsultacyjnej, od stycznia 1983 r. Regionalnej Komisji Wykonawczej Regionu Śląsko-Dąbrowskiego. W latach 1983–1987 uczestnik większości posiedzeń Tymczasowej Komisji Koordynacyjnej NSZZ„Solidarność” m.in. jako reprezentant Regionu Śląsko-Dąbrowskiego, faktyczny sekretarz TKK. Uczestnik spotkań tzw. merytorycznych przygotowawczych TKK najpierw w Gdańsku, następnie we Wrocławiu; doradca i łącznik merytoryczny ukrywającego się Tadeusza Jedynaka, a po jego aresztowaniu w 1985 r. – Jana Górnego; organizator spotkań z działaczami na terenie kraju. W 1987 r. ze względu na poważną chorobę córki wycofał się z działalności w podziemiu i wyjechał za granicę. W latach 1992–1994 delegat na Walny Zjazd Delegatów Regionu Śląsko-Dąbrowskiego i na Krajowy Zjazd Delegatów Solidarności, przewodniczący kolejnych KZD. W 1997 r. jako premier rządu zawiesił członkostwo w Solidarności. Od lutego do października 1997 r. koordynator zespołu ekspertów gospodarczych Akcji Wyborczej Solidarność. W latach 1997–2001 poseł RP i premier rządu RP; rozpoczął negocjacje ws. przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, podczas sprawowania przez niego urzędu premiera Polska weszła do NATO (1999 r.). Od 1998 r. i po 2001 r. członek, a w latach 1999–2001 przewodniczący Ruchu Społecznego Akcja Wyborcza Solidarność. W 1998 r. współzałożyciel Fundacji na rzecz Rodziny. Od 1999 r. przewodniczący Rady Fundacji Pro Publico Bono, inicjator dorocznego ogólnokrajowego konkursu na najlepsze inicjatywy obywatelskie. W latach 2002–2004 prorektor Akademii Polonijnej w Częstochowie i założyciel Polonijnej Szkoły Dyplomacji. Od 2002 r. prezes Instytutu Społeczeństwa Obywatelskiego w Krakowie. Od 2004 r. poseł do Parlamentu Europejskiego z listy Platformy Obywatelskiej, w okresie 2009–2012 przewodniczący Parlamentu Europejskiego. Laureat wielu regionalnych, krajowych i międzynarodowych nagród i wyróżnień. Honorowy obywatel kilku polskich miast. Dr honoris causa uniwersytetów w Seulu, Dortmundzie i Isparcie, politechnik: Opolskiej, Śląskiej i Łódzkiej, Uniwersytetu Śląskiego oraz Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Odznaczony Orderem Orła Białego (2012).

Na podstawie

Przemysław Miśkiewicz

Encyklopedia Solidarności. Opozycja w PRL 1976–1989, tom 1, Warszawa 2010, s.72–73.